تارنمای برنامه درسی

ََاکر مقاله خود را با مقدمه‌ای در خصوص مفهوم برنامه درسی آغاز می کند و با استناد به واکر (1980) و جکسون (1992) می گوید وقتی تلاش می کنیم ادبیات نظری برنامه درسی را فرا بگیریم و یا تفسیر کنیم دچار سردرگمی خواهیم شد. او استدلال می کند که گسترش دامنه دیدگاهها در برنامه درسی هرچند جنبه هایی را تقویت می کند اما درک برنامه درسی را نیز دچار مشکل می کند. اکر می گوید: از نظر من حوزه برنامه درسی اساساً یک تلاش عملی است که در کانون آن تکالیف و توصیه های حرفه ای قرار دارد که برای کسانی که تلاش می کنند برنامه های درسی را بهبود دهند بسار آموزنده خواهد بود.

در ادامه بحث، اکر به برنامه درسی از زوایا و سطوح  مختلف نگریسته تا بتواند پیچیدگی آن را تبیین کرده و تصویری جامع ارائه از برنامه درسی ارائه دهد. توجه به سطوح مختلف برنامه درسی (کلان، میانه، خرد و نانو) برای تبیین عناصر تشکیل دهنده یک برنامة درسی ضروری است و در غیر این صورت نمی توان توجیه مناسبی برای کارکردهای برنامه درسی ارائه نمود. اکر در مقاله خود بازنمایی های مختلف از برنامه درسی را در سه سطح برنامه درسی قصد شده، برنامه درسی اجرا شده و برنامه درسی کسب شده مطابق جدول زیر مورد بحث قرار داده است:

 

برنامه درسی قصد شده

ایده آل

چشم انداز (منطق و فلسفه برنامه)

نوشته شده (رسمی)

مقاصد به عنوان سند برنامه درسی

برنامه درسی اجرا شده

دریافت شده

آنچه به وسیله کاربران تفسیر می شود

عملیاتی

فرایند عملی تدریس و یادگیری

برنامه درسی کسب شده

تجربی

تجارب یادگیری

یادگرفته شده

نتایج یادگیری

 

در ادامه به دیدگاه گودلد در خصوص سطوح برنامه درسی پرداخته  و می گوید: گودلد (1994) در برنامه درسی به سه دیدگاه زیر اشاره می کند:

v   واقعی (Substantive) که تمرکز روی پرسش های بنیادی برنامه درسی و اینکه چه دانشی دارای بیشترین ارزش برای شمول در تدریس و یادگیری است.

v     فنی- حرفه ای: که با چگونگی نشان دادن تکالیف برنامه ریزی درسی سروکار دارد.

v     سیاسی اجتماعی: با فرایندهای تصمیم گیری برنامه درسی، ارزش ها و علائق متفاوت افراد و موسسات سروکار دارد.

اکر می گوید کسانی مانند پاینار با فهرست بندی انواع برنامه درسی و قرار دادن آن در سطوح محدود مخالف بوده و آن را متعلق به نگاه سنتی برنامه درسی می دانند. هر چند اکر در مقاله خود تلاش کرده با استناد به بزرگان این رشته خواننده را در درک حدود و ثغور برنامه درسی یاری نماید اما نقطه قوت آن القای این امر است که برنامه درسی به آنچه من در اینجا می گویم ختم نمی شود.

اکر در ادامه مقاله عبارت (The vulnerable curriculum spiderweb) به بحث گذاشته و می گوید یکی از چالش های اساسی در بهبود برنامه های درسی هماهنگی بین مؤلفه های تشکیل دهنده آن است. او به سه عنصر مورد نظر واکر (1990) شامل "محتوا، هدف و سازمان یادگیری"، و دیدگاههای مفصل تر مانند اَش (1991) و کلاین (1991) اشاره و عناصر برنامه درسی را در جدول زیر خلاصه کرده است:

 

ردیف

مؤلفه

شرح مؤلفه

1

منطق

چرایی یادگیری

2

اهداف

اهداف و غایت های یادگیری چیست؟

3

محتوا

چه چیزی باید یاد گرفته شود؟

4

فعالیت‌های یادگیری

چگونه یادگیری رخ می‌دهد؟

5

نقش معلم (مدرس)

معلم چطور یادگیری را تسهیل می‌کند؟

6

مواد و منابع

یادگیری به کمک چه چیز رخ می دهد؟

7

گروه‌بندی

یادگیری با چه کسانی اتفاق می افتد؟

8

مکان رخ دادن

یادگیری در چه مکانی رخ می‌دهد؟

9

زمان

یادگیری چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

10

سنجش

چطور می‌توان از پیشرفت یادگیری مطمئن شد؟

  

منطق اشاره به اصول کلی یا ماموریت اصلی برنامه دارد و کانون برنامه درسی محسوب می شود و سایر مؤلفه ها در حالت ایده آل به آن متصل هستند. اکر می گوید برنامه درسی حالت یک تارنما (در صفحه 9 مقاله ) دارد که در کانون آن منطق برنامه قرار دارد و سایر مؤلفه تارهای فرعی را تشکیل می دهند. هر یک از این تارهای عمودی دارای ارتباطات افقی با هم هستند. اینکه چه چیزی در برنامه وجود دارد در واقع پاسخ به الزامات سه منبع اصلی شکل دهنده برنامه درسی یعنی دانش، جامعه و یادگیرنده است که منطق برنامه را تشکیل می دهد.

ترسیم برنامه درسی در قالب تارنما نشان دهنده گستردگی دامنه، آسیب پذیری عناصر، هماهنگی عناصر برای موفقیت برنامه، ضرورت وجود منطق قابل دفاع، تنوع برنامه های درسی در سطوح مختلف، مطالعه همپوش و مجزای عنصر، هم افزایی عناصر برنامه درسی و خطیر بودن ماموریت آن است. همچنین از این طریق می توان به روش بهتری برنامه های درسی را ارزشیابی کرد.

من از این مقاله که آقای دکتر فتحی در اختیارم قرار دادند استفاده زیادی کردم امیدوارم برای شما نیز مفید باشد.

/ 2 نظر / 11 بازدید
عطاران

جناب آقای یادگار زاده ورود شما را به عرصه وبلاگ نویسی تبریک می گویم. سعی کنید عبارت های کوتاه از آغاز نوشته هایتان را در صفحه اصلی بگذارید و بقیه را به ادامه منتقل کنید. شروع خوبی است. امیدوارم لااقل هر هفته یک یادداشت داشته باشید. در ضمن خواننده های وبلاگ ها معمولا مقالات بلند را نمی خوانند بهتر است آن را به صورت فایل های جداگانه بگذارید

پروانه

بسیار ممنون