سطوح برنامه درسی (از ایده آل تا تجربه )

در یادداشت قبلی و مرور مقاله اکر (2003) به جدول سطوح برنامه درسی اشاره شد که از ایدهآل تا تجربه شده را نشان می دهد. درک سطوح مختلف برنامه درسی در اکثر منابع مورد اشاره قرار گرفته و به نظر می‌رسد در نظام‌های آموزشی سنتی فهم آنچه به عنوان ایده‌آل طراحی می‌شود و آنچه در مدرسه تجربه می‌شود بسیار راهگشا خواهد بود، هرچند نومفهوم‌گرایان با محدودیت قائل شدن برای برنامه درسی موافقت چندانی ندارند.

 

برنامه درسی قصد شده

ایده آل

چشم انداز (منطق و فلسفه برنامه)

نوشته شده (رسمی)

مقاصد به عنوان سند برنامه درسی

برنامه درسی اجرا شده

دریافت شده

آنچه به وسیله کاربران تفسیر می شود

عملیاتی

فرایند عملی تدریس و یادگیری

برنامه درسی کسب شده

تجربی

تجارب یادگیری

یادگرفته شده

نتایج یادگیری

اقتباس از اکر (2003)

 

طراحان برنامه‌های درسی ایده‌آل‌هایی را مد نظر قرار می‌دهند و اقدام به طراحی می‌کنند. این ایده‌آل‌ها در نهایت منجر به سند برنامه درسی می‌شود. این سند برای اجرا به نظام آموزشی ارسال می‌شود که برنامه اجراشده را به وجود می‌آورد. آنچه دانش‌آموزان و یا دانشجویان در کلاس تجربه می‌کنند و یا یاد می‌گیرند برنامه درسی تجربه شده خواهد بود.

برنامه درسی در هر سطحی دارای یک منطق است که شیرازه آن را تشکیل می‌دهد. منطق حاکم بر برنامه درسی که اکر آن را در کانون تارنما قرار داده است به ایدئولوژی حاکم بر نظام آموزشی و مأموریت‌های ان بستگی دارد. برنامه درسی با هر هدفی طراحی شده باشد منطق خاص خود را دارد و همین منطق است که تا حد زیادی موفقیت آن را در اجرا تعیین می‌کند. اگر فرض اکر (2003) در مورد تارنما را بپذیریم، می‌توانیم برنامه درسی قصد شده را یک بسته بدانیم که در آن هریک از عناصر برنامه جایگاه خاص خود را دارد. این بسته وقتی برای اجرا به کلاس درس می‌رود، ممکن است تمامی آنچه قصد شده عملی نشود. در واقع همانطور که بلاک و ویلیام (1990) می‌گویند کلاس درس یک جعبه سیاه است که کسی نمی‌داند در آن چه رخ می‌دهد. ممکن است معلم برخی عناصر برنامه را نادیده بگیرد و برخی را با تأکید بیشتری مورد نظر قرار دهد. در هر حال بین این سه سطح و حرکت برنامه از جانب طرح به معلم تفاوت‌های زیادی وحود دارد که در ارزشیابی برنامه درسی باید مد نظر قرار گیرد.

اگر برنامه قصد شده دارای شیرازه محکم و چارچوب منطقی باشد معلم بهتر می‌تواند آن را اجرا کند. در غیر این صورت نمی‌توان انتظار داشت که معلم برنامه قصد شده را عیناً اجرا کند. هرچند اجرای برنامه درسی تحت تأثیر مؤلفه‌های زیادی است که هر یک حجم زیادی از پژوهش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. به طور کلی برنامه درسی پدیده‌ای تک بعدی نیست و نمی‌توان فرمت یکسانی را برای آن در نظر گرفت. این ویژگی منجر به پیچیدگی و دشواری فهم برنامه درسی و حدود و ثغور آن شده است.     

 

/ 2 نظر / 10 بازدید
داور

اگر برنامه درسي مدارس هم به قشنگي رنگ اين وبلاگ بود چي مي شد! حيف برنامه هاي درسي ما اصلاً رنگ ندارن.

jebi

your explanationvery is very clarify and complete . do you kow another levels of curriculum ? thanks a lot.